Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt đầy thử thách cho nền kinh tế toàn cầu cũng như nghành logistic và chuyển phát nhanh. Khi xung đột tại Trung Đông leo thang và eo biển Hormuz – “yết hầu” của ngành năng lượng thế giới – bị phong tỏa, ngành Logistics và Chuyển phát nhanh (Express Delivery) đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng đa tầng. Không chỉ là câu chuyện về giá cước, đây còn là cuộc chiến sinh tồn về khả năng thích ứng và tối ưu hóa công nghệ.
1. Cú sốc chi phí nhiên liệu: “Cơn ác mộng” của vận tải
Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng dự báo, kéo theo sự tăng vọt của giá xăng và nhiên liệu bay (Jet A-1).
Phụ phí nhiên liệu (Fuel Surcharge): Các doanh nghiệp chuyển phát nhanh đã phải điều chỉnh phụ phí theo tuần, thậm chí theo ngày. Điều này gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của các đơn vị thương mại điện tử và người tiêu dùng cuối cùng.
Chi phí vận hành tăng vọt: Đối với các đội xe tải và tàu container, nhiên liệu chiếm tới 40-50% chi phí vận hành. Khi giá năng lượng không thể kiểm soát, nhiều doanh nghiệp nhỏ đang đứng trước nguy cơ phá sản.
2. Đứt gãy tuyến đường và bài toán định vị lại mạng lưới
Trung Đông không chỉ là túi dầu của thế giới mà còn là điểm trung chuyển hàng không và hàng hải huyết mạch.
Rerouting (Thay đổi lộ trình): Các chuyến bay vận chuyển hàng hóa giữa Á – Âu phải thay đổi lộ trình để tránh vùng xung đột, dẫn đến thời gian bay dài hơn và tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn.
Tắc nghẽn tại các cảng thay thế: Khi các tuyến đường qua Trung Đông bị hạn chế, áp lực dồn lên các cảng biển và trung tâm trung chuyển tại khu vực khác, gây ra tình trạng “nút thắt cổ chai” trên toàn cầu.
3. Chi phí bảo hiểm và rủi ro vận hành tăng cao
Trong bối cảnh chiến sự, rủi ro đối với hàng hóa và phương tiện vận tải tăng lên mức báo động.
Phí bảo hiểm vùng chiến sự: Phí bảo hiểm cho các lô hàng đi qua hoặc gần khu vực ảnh hưởng đã tăng gấp nhiều lần. Điều này khiến giá thành logistics chặng quốc tế (Line-haul) trở nên đắt đỏ hơn bao giờ hết.
An ninh hàng hóa: Nguy cơ về các cuộc tấn công mạng nhắm vào hạ tầng logistics và sự mất an toàn của các hành lang vận tải buộc các doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ hơn vào hệ thống bảo mật và giám sát thời gian thực.
4. Sự lên ngôi của Logistics Xanh và Công nghệ AI
Giữa bão khủng hoảng, những doanh nghiệp đã đầu tư vào chuyển đổi số và năng lượng thay thế đang thể hiện sức chống chịu tốt hơn.
Tối ưu hóa bằng AI: Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để tính toán lộ trình thông minh (Route Optimization) không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc để tiết kiệm từng giọt nhiên liệu.
Xe điện và năng lượng tái tạo: Các doanh nghiệp sở hữu đội xe điện giao hàng chặng cuối (Last-mile delivery) đang chiếm ưu thế tuyệt đối khi không phụ thuộc vào giá xăng dầu đang biến động dữ dội.
5. Thách thức với ngành Chuyển phát nhanh (Express Delivery)
Ngành chuyển phát nhanh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do đặc thù yêu cầu khắt khe về thời gian:
Cam kết thời gian (SLA) bị phá vỡ: Việc chậm trễ chuyến bay và thông quan khiến các cam kết “giao hàng hỏa tốc” trở nên xa xỉ.
Sức mua sụt giảm: Lạm phát do giá năng lượng khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, dẫn đến sản lượng đơn hàng TMĐT sụt giảm đáng kể so với giai đoạn 2024-2025.
Năm 2026 là một “phép thử lửa” cho ngành Logistics. Những thách thức từ khủng hoảng eo biển Hormuz đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược quản trị rủi ro linh hoạt, cắt giảm chi phí vận hành thông qua công nghệ và tìm kiếm các hành lang vận tải thay thế bền vững hơn.
